Akdeniz'in Tuzlu ve Nemli İkliminde Trafo Korozyonu, Yağ Bozulması ve Koruyucu Önlemler

Akdeniz sahil kuşağı, harika bir turizm iklimine sahip olmakla birlikte elektrik iletim ve dağıtım teçhizatları için dünyanın en zorlu çevre koşullarından birine ev sahipliği yapar. Alanya, Manavgat, Gazipaşa ve Antalya sahil şeridinde yılın büyük bölümünde %70-85 arasında seyreden bağıl nem, denizden rüzgarla taşınan tuz kristalleri (denizel aerosoller) ve yaz aylarında 40°C’yi aşan sıcaklıklar açıkta veya beton köşk içinde çalışan transformatörleri hızla yıpratır.

1. Denizel Tuz Korozyonu ve Yüzeysel Ark Atlaması (Flashover)

Denizden havaya karışan mikroskobik sodyum klorür (NaCl) parçacıkları, trafonun porselen yüksek gerilim buşingleri ve izolatörleri üzerinde ince iletken bir tuz katmanı oluşturur. Akşam saatlerinde havanın serinlemesi ve çiğ (kondensasyon) oluşmasıyla bu tuz tabakası nemlenerek iletken hale gelir. Bu durum faz-toprak veya faz-faz arasında kaçak akımlara (creeping discharge) ve nihayetinde patlamalı ark atlamalarına (flashover) neden olarak trafonun devre dışı kalmasına yol açar.

2. Trafo Yağının Nem Çekmesi ve Dielektrik Dayanımın Çökmesi

Genleşme depolu klasik trafolarda hava teneffüsü silikajelli nem tutucu kaplar üzerinden gerçekleşir. Alanya’nın aşırı rutubetli havasında silikajel kristalleri birkaç hafta içinde doymuş mavi/pembe renge dönerek işlevini yitirir. Doygunluk fark edilmediğinde trafo yağı atmosferdeki nemi emmeye başlar. Trafo yağındaki su konsantrasyonunun 15 ppm’den 40 ppm’e çıkması, yağın delinme gerilimini yarı yarıya düşürerek sargı izolasyonunun delinmesine ve trafonun yanmasına davetiye çıkarır.

3. Sahil Bölgesinde Alınması Gereken Mühendislik Önlemleri

• Hermetik Kapalı Tip Trafo Tercihi: Atmosferle hiçbir gaz ve nem alışverişi olmayan, dalga duvarlı tam sızdırmaz hermetik trafolar Akdeniz iklimi için en ideal çözümdür.
• C5-M Denizel Korozyon Sınıfı Boya: Trafo kazanları standart boyalar yerine ISO 12944 standardında çok yüksek koruma sağlayan C5-M sınıfı epoksi astar ve poliüretan son kat boya ile kaplanmalıdır.
• RTV Silikon Kaplama: Porselen buşingler hidrofobik (su itici) RTV silikon bileşikle kaplanarak tuzlu su birikimi engellenir.
• Mobil Vakumlu Yağ Tasfiyesi (Degazör): Yağı kirlenmiş ve nemlenmiş trafolar, Ayazlar Enerji’nin yerinde mobil yağ tasfiye cihazıyla yüksek vakum altında ısıtılarak gazından, neminden ve tortularından arındırılır; delinme gerilimi 60-70 kV seviyesine yükseltilir.

4. Düzenli Termal Kamera Taraması

Korozyon nedeniyle buşing terminalleri ve kablo pabuçlarında oluşan gevşeklikler yüksek temas direnci yaratarak aşırı ısınmaya yol açar. Yılda en az iki kez yapılan termal kamera taramaları olası erimeleri ve yangınları henüz başlangıç aşamasındayken tespit eder.